right to the city

David Harvey's 'Right to the City' (New Left Review sep/oct) geeft een aardig overzicht van zijn hopelijk alom bekende werk over kapitalistische accumulatie en urbanisering. 

Grootschalige debtfinanced urbaniseringsprojecten dienen in de geschiedenis van het kapitalisme steeds om stagnerende groei te compenseren en surplus kapitaal te absorberen. De geschiedenis herhaalt zich: bij Haussmann ging urbanisering ook al gepaard met allerlei ondoorzichtige financiële constructies bedoeld om krediet te genereren. Zo komen met de housing bubble eigenlijk alle onderwerpen waar Harvey zich in zijn carriere over heeft gebogen bij elkaar: neo-liberale megacity Dubai meets 19th cent. Paris, capital of modernity. 

Een vraag die zich wel eens eerder bij het lezen van Harvey bij me heeft opgedrongen is: hoe moet je die grote urbaniseringsprojecten politiek inschatten? Zoals het Parijs van Haussmann en het New York van Robert Moses laten zien: de enorme infrastructurele investeringen stabiliseren het kapitalistische groeiprobleem ... voor even, voegt Harvey daar altijd aan toe -- meestal zo'n 15 jaar. Daarna volgt er weer financiële crisis met daaropvolgend stagflatie etc. Is dit nu een reden om die grootschalige projecten allemaal en in alle contexten te veroordelen als vormen van kapitalistische uitbuiting? Of valt er in sommige gevallen ook wat te zeggen voor stabilisering (bv als je denkt aan China)? 

Met andere woorden: Maakt het eigenlijk uit door wat voor politiek regime zulke projecten worden uitgevoerd? Is er een objectief verschil tussen een Chinese dam (autoritair staatskapitalisme) of het in de woorden van Harvey 'proto-Keynesian' 19e eeuwse Parijse project van Haussmann? En nover Keynes gesproken: wat zijn de overeenkomsten tussen die grote staatsprojecten van het Interbellum in respectievelijk Duitsland, Rusland en Amerika? (ik weet het, een voor historici maar al te gevoelig onderwerp....) 

----

'Right to the City' is overigens een verwijzing naar Henri Lefebvre (Le Droit a la Ville). Harvey heeft het in zijn artikel in de New Left Review bewonderend over Lefebvre's La Revolution Urbaine (1970), waarin Lefebvre toen al voorspelde dat urbanisering de nieuwe motor van het kapitalisme zou worden (na industrialisering in eerste helft 20e eeuw) en dat daarom de structurele verschillen tussen stad en platteland snel zouden verdwijnen. 

Ik heb daarop, nieuwsgierig geworden, de vertaling van Lefebvre's boek (The Urban Revolution (uit 2003)) er even bij gepakt. De inleiding is van Neil Smith. Lefebvre's boek zou een soort mix zijn van ideeen uit het situationisme en de post-industrial society discussie. Smith ontneemt je in zijn inleiding trouwens onbedoeld alle lust om het boek nog te gaan lezen. "Recognizing that Lefebvre rarely if ever provides a linear argument, these nonetheless have to be taken seriously." Aan Frans jargon vol Heideggerismen begin ik niet meer.

Frappant detail: Lefebvre's boek werd bij verschijnen vanuit de linkse hoek zwaar bekritiseerd. En de meest prominente kritiek kwam van Manuel Castells en ene ... David Harvey (!!). 

Castells, toen nog dogmatisch marxist, bekritiseerde:

-Lefebvre's romantisch utopisme: de gedachte dat met de groei van urbaniteit een nieuw 'quotidian environment' zou ontstaan met daarin nieuwe vormen van verlangen en mens-zijn.

-dat het 'urbane' geen wetenschappelijk object in stricte zin is.

-en, ahem, dat de communistische partijlijn van basis/bovenbouw geweld werd aangedaan. 

Harvey, op dat moment in Baltimore werkend aan zijn Social Justice and the City (1973), bekritiseerde Lefebvre's idee dat met volledige urbanisering de industriële productiekrachten van minder belang zouden worden.  

Maw: het eeuwige gebrek aan politieke economie in de Franse theorie.

 

Dat was 1970. Er is in sommige opzichten weinig nieuws onder de zon. Maar ook een Harvey wordt dus milder op z'n oude dag! 

Reclaim the streets, oh yeah!

ware gezicht van het kapitalisme II

(Zizek:) Recall the difference between the standard capitalist view and the Marxist notion of economic crisis: for the standard capitalist view, crises are 'temporary, correctible glitches' in the functioning of the system, while from the Marxist perspective, they are its moment of truth, the 'exception' which only allows us to grasp the functioning of the system...

We kunnen nu het ware gezicht van het kapitalisme in het gelaat zien: megazwendelaar Bernard Madoff. Neo-liberalisme als piramide-spelletje. Madoff dus als 'het moment van waarheid' van het topmanagement bij de banken, de essentie van bankieren. Het is Madoff die 'allows us to grasp the functioning of the system'. 

Traditionele Marxisten willen nog wel eens de persoonlijke verantwoordelijkheid van een kapitalist afdoen als niet relevant. Het gaat immers om de maatschappelijke structuren die het handelen van een individu determineren. Van een kapitalist kun je moeilijk anders verwachten dan kapitalistisch gedrag. Het gaat er dan ook om die structuren te veranderen en niet om individuele gevallen aan de schandpaal te nagelen... 

Maar bij Madoff brengt ons dat niet veel verder. Het enige wat hiervoor nog als verklaring rest is: banality of evil. 

Kan het toeval zijn dat het schandaal juist nu, tijdens de 'echte' crisis, naar boven komt? Afleidingsmanoeuvre? Of zou het systeem nog snel even ... schoon schip willen maken? 

De wereld van 3 oktober -- schuins beziend

Ik bewaar de NRC Next van 3 oktober. Fascinerend hoe naast het inmiddels obligate kredietcrisis nieuws, de hele wereldproblematiek de krant lijkt te zijn binnengedrongen.

--Racisme in Italië neemt toe. In Milaan werd onlangs een Afrikaan doodgeknuppeld omdat hij koekjes had gestolen. Flirten met fascisme wordt normaal (deden Italianen dat niet altijd al? -- ik herinner me van een Rome-schoolreisje de hoteleigenaar die trots zijn Mussolini-parafernalia tevoorschijn haalde). Hoogleraar geschiedenis E Gentile is bij alle weinig hout snijdende vergelijkingen met de jaren 20 vooral bang voor een 'voordrachtdemocratie': dat je wel mag stemmen en kritiek uitoefenen op de regering, maar dat dat geen enkel effect meer heeft op wat die regering doet. Het is twijfelachtig of de democratisch gekozen leiders zelf nog wel geloven in de democratie.

--Het lukt de politiek al vijftien jaar niet om een kwart van de Noordzee als natuurgebied aan te wijzen en af te sluiten voor vissersschuiten met sleepnetten. Minister Verburg, die wel erg ongeloofwaardig wordt (net als die vissers trouwens), weet steeds een besluit te ontlopen met een verzoek tot nader onderzoek. Wat betreft die 'goede boterham' die de vissers zouden moeten blijven verdienen, die komt zo langzamerhand mijn strot uit. Dit is geen post-politiek meer, maar puur lobbyisme!

--Positief nieuws over Brazilië, waar jongeren dankzij verbeterd onderwijs weer geloven in de toekomst. En waarom ook niet? Naar het zich laat aanzien zijn het immers de echt grote landen die de mondiale economie zullen gaan beheersen.

--Amerikaanse conservatieven worden steeds meer anti-condoom. De regering Bush stak honderden miljoenen dollars in ondoelmatige seksuele voorlichtingsprogramma's, die onthouding voor het huwelijk bepleiten en actief tegen anti-conceptie ageren. Ook speelt het al dan niet verzekeren van anti-conceptie een rol. Overigens zijn de VS internationaal de grootste geldgever w.b. de geboorte problematiek, een bericht waar je zowel verheugd als treurig op kan reageren.

--Misschien het belangrijkste bericht van de dag is wetenschappelijk. Microsoft heeft bewerkingssoftware ontwikkeld waarmee het eenvoudiger wordt om bewegende videobeelden te retoucheren. (Dat gaat dan via driedimensionale schemata). Nu gaat het nog om het verwijderen van een lelijke lantaarnpaal of tourist uit beeld. Maar de consequenties van deze ontwikkeling zullen gigantisch zijn. De digitale manipuleerbaarheid van de foto was eigenlijk kinderspel; überhaupt werden foto's altijd al geretoucheerd. Maar film! Eigenlijk het laatst overgebleven medium van de realiteit. Nu wordt het echt spannend!

--Op de middenpagina's dan, in de lengte, een grote fotospread van de Waalbrug, waar een wanhopige Iraanse asielzoeker met zelfmoord dreigde. De politie kreeg de man uiteindelijk na vele uren bepraten naar beneden. De afzetting van de brug leidde uiteraard tot grote filevorming. Op de bekende internetsites reageerden de gedupeerde weggebruikers vol woede en onbegrip. Oh, Nederland!

actuality strikes backwards!

NRC Next, 7 okt, M. Leezenberg bespreekt een aantal boeken over Spinoza. Interessant is de bundel waarin nu eens juist de vóór-moderne aspecten van Spinoza worden benadrukt (versus Spinoza als de voorvechter van geloofsvrijheid en rationalisme). Bij Spinoza lijkt bijvoorbeeld de zo typisch moderne kentheoretische scepsis (Descartes) nog te ontbreken. Het joodse denken waarin hij is opgegroeid moet hem natuurlijk ook sterk hebben beïnvloed. En je zou dan zelfs de vraag kunnen stellen in hoeverre de middeleeuwse joodse filosofie uiteindelijk weer teruggaat op de islamitische-arabische (Averroes).

Hoe begint Leezenberg nu zijn bespreking?

"Een tweede-generatie allochtoon, die zich met succes ontworstelt aan de knellende banden van de strengreligieuze mediterrane samenleving waaruit hij is voortgekomen: Spinoza zou een ideaal rolmodel kunnen zijn voor hedendaagse migrantenkinderen. Maar zo is het niet gelopen. In Nederland is Spinoza in de afgelopen jaren juist het boegbeeld geworden van de pleitbezorgers van een extreem anti-religieuze, atheïstische verlichte rede, die van allochtonen een volledige aanpassing eisen aan de bestaande liberale constellatie."

Hmm, hmm. Hmm. 
Er is dus iets mis met Spinoza als pleitbezorger van de rede, of nee van de 'atheïstische verlichte rede', of nee, toch maar van de 'extreem anti-religieuze rede'...? Mag het wat de rede aangaat een onsje minder, misschien?
Hier slaat de actualiteit terug op het denken.

We gaan nog even verder met alinea 2:

"Door tijdgenoten werd Spinoza als een geradicaliseerde probleemjongere beschouwd: op zijn 23e werd hij uit de Sefardisch-joodse gemeenschap van Amsterdam verstoten. ... Ze verbanden hem 'met alle vervloekingen die in de Wet geschreven staan'. Voortaan mocht geen jood nog contact met hem hebben. 'Des te beter', reageerde Spinoza volgens de legende. De rest van zijn leven stond hij, zonder spijt of heimwee, los van het joodse religieuze leven. Maar ook in zijn nieuwe omgeving had hij het moeilijk."

Spinoza als een geradicaliseerde probleemjongere beschouwd -- zou het werkelijk?

Hier worden twee posities omgewisseld, lijkt het.

En wat doet die kwalificatie aan het einde daar opeens: Maar ook in zijn nieuwe omgeving had hij het moeilijk. 

Toch nog stiekem even iets afdoen aan Spinoza's rolmodelfunctie? Want dat met dat atheïstische 'des te beter' de emancipatie van de geest begonnen is, is toch wel duidelijk. 

Daarbij, terugkerend naar de actualiteit zelve: onze eigen 'mediterrane' probleemjongeren zijn denk ik allang van god los, maar durven daar anders dan Spinoza niet openlijk voor uit te komen. Niets menselijks etc.

Erger is dat in de "bestaande liberale constellatie" religieuze fundamentalisten a la SGPers volop in publieke functies mogen meedoen zonder dat onze politieke leiders daar openlijk afstand van durven te nemen.

googletronics

In september werd per ongeluk een oud bericht over ernstige financiële problemen bij United Airlines op Google News gezet. De 'robot' van Google had een bericht uit 2002 voor vers aangezien. Persbureau Bloomberg nam het vervolgens klakkeloos over. Dat zorgde uiteindelijk voor een enorme koersdaling bij UA (verlies van 300 miljoen dollar). (NRC Next 19 september)

Google wil de EU-verkiezingen gaan verslaan. Kiezers kunnen straks aan de hand van trefwoorden zoeken in toespraken van Europarlementariërs. (NRC Next 9 oktober)

Europese toezichthouders vallen over te lang bewaren van persoonsgegevens. Zo bewaart Google die 18 maanden. Daaruit valt dan weer een gebruikersprofiel op te stellen (en door te verkopen), gebaseerd op je zoekgedrag. Hierop kunnen dan advertenties én content van nieuwe zoekresultaten worden aangepast. Bijvoorbeeld: een zoekopdracht naar nicotinepleisters als je denkt te gaan stoppen met roken. Als je dan vervolgens naar een krantenwebsite surft, krijg je daar plotseling artikelen over de voordelen van roken of sigarettenadvertenties te zien. Of nog sterker: bij het boeken van hotels krijg je als bewoner van een goede wijk voorrang boven de bewoner van een achterstandswijk. (NRC Next 10 oktober)

Google wil dronken en emotionele gebruikers van gmail tegen zichzelf gaan beschermen. Het nieuwe goggles-programma (je kunt zelf instellen wanneer het actief is, bv laat 's nachts) legt je vijf simpele wiskundige vragen voor, die binnen een minuut beantwoord moeten worden, voordat je je mail kunt verzenden. Het programma is bedoeld om te voorkomen dat mensen mailtjes versturen waar ze later spijt van krijgen. "Soms stuur ik berichten die ik niet zou moeten sturen" aldus gmail-ingenieur Jon perlow. "Zoals die keer dat ik mijn ex-vriendin 's avonds mailde dat ik haar terugwilde." (NRC Next 8 oktober)

niemand gelooft nergens meer in

"Niemand gelooft nergens meer in", zoals de economieredacteur van NRC Next de kredietcrisis samenvatte.

Ofwel de weer alom gedeelde mantra: Marx had toch gelijk.

Het beangstigende is vreemd genoeg dat je, nu de reddingsoperaties zijn ingezet en de paniek is bezworen, opeens merkt hoe diep het geloof in het systeem zit.

Het is maar een crisis...

Droomslaap van het kapitalisme.

Kevin Barnes, you've lost me there; or, Maurice Barres goes mindfulness

Of Montreal, Skeletal Lamping.

Goes high baroque and camp tegelijk....

Horror vacui-syndroom, waar de gedigitaliseerde thuisstudio ongetwijfeld een kleine hand in gehad zal hebben.

Jammer dat de 'persona' in Kevin Barnes nu de overhand gekregen lijkt te hebben. 

Nog steeds de meest literate popschrijver around, met geniale songtitels: Eluardian Instance, Id Engager, Women's Studies Victims.

Cartoon-porno. Muzikaal via oppervlakkige 70s funk, soul, disco-loopjes. Helaas, ook hier wordt weer de imitatie- Prince-falset opgezet.

Tekstueel: "I'm just a black she-male." "We can do it soft-core if you want, but you should know that I go both ways."

Over dit soort humor ben ik altijd wat ... ambivalent. 

muzikale tijdgeest

Oasis. Niet om door te komen. De wil om nummers tot het eind toe uit te zitten ontbreekt, wat bij mij toch zeldzaam is.
Gedateerd historisme. Geïsoleerde generieke elementen (riffs, stukjes beatles-melodie) die dan op harde (hardrockige) manier worden uitvergroot.
De sound of 'loudness' op zn early 90s.

Vivian Girls. Zeer aangename verrassing. Lees de pitchfork recensie, die zegt alles. Inderdaad, C86 en Slumberland. Ik hoor er trouwens ook veel vroege Lush in. 

De tijdgeest heeft mijn subjectieve smaak nu definitief achterhaald: dat early 90s moment van gitaarnoise meets 60s onschuld (ah, Black Tambourine!). 

Vivian Girls weten eigenlijk ex nihilo die sound te updaten; een archivarische aanpak die lichtvoetig en ... unselfconscious in het heden staat. 

de grote schnabbelaar

ah, Charles Groenhuijsen heeft weer een schnabbeltje te pakken, ditmaal op nu.nl. Zie: http://www.nu.nl/news/1776602/2035/John_McCain_wacht_op_een_wonder.html

Hoeveel zouden ze hem betalen voor deze, ahem, column?

Tijdelijk Fortis-topman Herman Verwilst krijgt een vertrekpremie van ruim 5 miljoen euro mee. Hij is 78 dagen in dienst geweest.

Wat is nu het werkelijk schokkende? Verwilst's vertrekpremie is het equivalent van driemaal zijn jaarslaris. Hij verdient dus zo'n 1,75 miljoen per jaar...

"How long, how long must we wait?"

David Foster Wallace dood

Triest bericht: David Foster Wallace heeft zelfmoord gepleegd.

Eigenlijk verwondert het me niet.

Deze schrijver moet in zijn leven en schrijven dicht in de buurt gekomen zijn van the Real. Dan wordt het leven moeilijk, ik moet ook denken aan Kafka. Of een schrijver van hetzelfde intellectuele formaat: Musil.

Het ongelofelijke, ja zelfs geniale, in dit oeuvre: dat zijn niet zozeer de meta-fictionele spelletjes, die zijn eerder vervelend Amerikaans, maar de manier waarop psychoanalyse en logica (de logica van het verlangen zelf) volkomen concreet 'in scene' worden gezet. 

Uiteindelijk dichter bij Mallarmé dan bij Pynchon.

Wallace's favoriete onderwerp: de psychische double-binds van het kapitalisme. 

Satirisch symbolisme is de ware realistische stijl onder USA-kapitalisme. 

Op foto's leek hij tamelijk veel op Elliot Smith. Zo'n groot, ietwat grof, maar voor dit leven duidelijk te gevoelig hoofd.

"I am ashamed of the person I am."

repertoire toneel

Al voor de zomer gezien: De Eenzame Weg van Arthur Schnitzler, Theatercompagnie, Theu Boermans.
Onlangs gezien: A Streetcar Named Desire van Tennessee Williams, Frascati, Toneelschuur/Eric de Vroedt.

De problematiek van repertoire toneel: het zijn zulke oude teksten.

Boermans probeerde Schnitzler te actualiseren door de problematiek van het egocentrische kunstenaarstype op zijn eigen baby-boom generatie te projecteren. Dat gebeurde soms heel mooi, soms redelijk vet. Met name het willekeurig inzetten van Bob Dylan-nummers vond ik weinig verheffend. 

Een ander probleem is Schnitzler's plotlijn over een hysterische dochter, die ook nog zelfmoord pleegt -- waarschijnlijk rond 1900 progressief en anti-bourgeois, nu echter gedateerd. Hier onstaat dan een voor modern toneel typerend 'register'-probleem: de toon van het stuk werd in het algemeen 'modern' gehouden, dwz met veel meer ironie, distantie, wereldsheid tav de emoties van de karakters dan in de tekst zelf zit. Maar als je wel de plot letterlijk volgt, zoals hier, dan komen er ook momenten van ouderwets 'groot drama'. Hoe daar mee om te gaan? De oplossing bij Boermans: een plotselinge uitvergroting. Die dochter moet dan bijvoorbeeld opeens uit nervositeit in het echt gaan plassen... Dat geeft wat mij betreft een tenenkrommend effect, het is een soort fysieke ervarings-lust die niet door de rest van de voorstelling 'verdiend' wordt.

Streetcar bevestigde deze vermoedens:
1. popmuziek heeft een zware rol te spelen, functioneert bij vlagen als drager van de emotie die in het spelen van de tekst eerder onderdrukt wordt.
2. natuurlijk ook hier weer fysiek naakt; en ook een gekke toneeldecor opstelling. Misschien zelfs wat angst voor de tekst.
3. probleem: de grote dramatische scene, met wanhopig geschreeuw ed, komt uit de lucht vallen en is door gebrek aan context tenenkrommend.
4. probleem: er zit veel moderne slapstick in. Een gevaarlijk wapen. Wil je daarna nog authentiek emotioneel worden, moet het wel erg vet worden aangezet. Wil je daarna nog serieus worden, moet het wel minstens over leven en dood gaan.
6. poging tot actualiseren via een Turks/Nederlandse echtgenoot en white trash omgeving: het idee is leuk, maar deze moderne wereldsheid botst volkomen met de dramatische jaren 50 portée van de personages en de tekst.
7. want men volgt de tekst eigenlijk ook weer te getrouw: het onderliggend trauma hier is dat er ooit een huwelijk mislukt is omdat de echtgenoot eigenlijk homo was ... en na die verschrikkelijke ontdekking bij zichzelf meteen maar zelfmoord pleegde... Hu, hu, wat verschrikkelijk. Dat had men moeten durven weglaten.

aantekeningen over populisme nav de algemene beschouwingen

1. Geert Wilders is werkelijk een goede spreker, zeker vergeleken bij alle anderen! In feite lijkt hij de enige met enig begrip van retorische opbouw. Merkwaardig dat hij tegelijkertijd vaak zo smakeloos is.

2. De algemene beschouwingen op TV volgen, zoals ik gedaan heb, is een pijnlijke confrontatie met de post-politiek op z'n puurst. Post-politieke politiek is technocratisch. Het gaat over het bijstellen van percentages. De koopkracht van de armsten mag vooral niet een procentpunt achteruitgaan, want dan...--overigens we zitten midden in een financiële crisis. Post-politiek houdt zich blind vast aan de economie, alsof de economie altijd het beste met ons voorheeft.

3. Wilders appeleert sterk aan de populistische afkeer van de bestuurlijke elite. Grachtengordel-types die fout op fout stapelen, maar toch nooit verantwoordelijkheid hoeven af te leggen, of anders wel weer een ander baantje toegeschoven krijgen. Ik voel dat ook ik sterk in dat gevoel wordt meegezogen. Noord-Zuidlijn! Het is ressentiment, maar met een goed-gedoseerde grain of truth.

4. Het is triest dat deze zeer ambtelijke arena zo gevoelig blijkt voor een moreel paniekje (Gouda!), waar dan snel weer nieuwe maatregelen voor worden bedacht. Dit is een heilloze weg. Het is dus niet verbazingwekkend dat Wilders altijd met het grote thema 'integratie' weet weg te lopen. Hij is de enige die het probleem ahw in zijn algemeniteit aankaart. Vandaar dat Pechtold zo ridicuul overkomt, als hij weer eens met stemverheffing Wilders over bepaalde formuleringen interrumpeert. Wat de redelijke partijen zouden moeten doen om van het populisme af te komen, is nu eens een echte politieke visie op de toekomst ontwikkelen.

gouden kalf

Nrc Next, 17 sept, kunstpagina.

Volgens de Rekenkamer Amsterdam controleert de gemeente Amsterdam onvoldoende wat kunstinstellingen eigenlijk met hun subsidies doen. De helft van de onderzochte instellingen haalde de afspraken niet. Ongeveer 20 procent had veel te veel geld, terwijl een andere 20 procent in geldnood zat.

Dan een verslagje van de massale veiling van 223 werken van Damien Hirst. Dat gebeurde zonder tussenpersonen via Sotheby's. Hirst cashte meer dan behoorlijk. Want de traditionele kunsthandel en galeriehouders die hij zo wist te omzeilen, krijgen vanouds zo'n 50 procent (!!) van de verkoopprijs.

Hirst is now! Een beetje het Radiohead-foefje, natuurlijk, qua distributie. Je zou ook gek zijn als je het niet zou proberen. (Maar goed, dat is ook wat die hoge managers tegen elkaar zeggen over hun vertrek-bonussen...)

Is dit nu het ideaal-type van autonome kunst cq marktwerking, dat eigenlijk iedereen in de kunstwereld nastreeft? Dwz geen subsidie, geen tussenhandel, maar wel echt publiek en willige kopers.

De interessante vraag is: wat gaat die ouderwetse tussenhandel, voorheen toch de smeerolie van de cultuurindustrie, nog doen? Het lijkt een beetje een losing battle. Platenmaatschappijen maken geen winst meer, platenwinkels verdwijnen; maar de handel op internet floreert.

Artiesten verdienen minder, maar over het geheel genomen verdienen wel meer artiesten minder.

muzikale tijdgeest

We hebben een hausse aan Amerikaanse retro/singer/songwriter/soul/folk-indie: the Walkmen, Okkervil River, Conor Oberst etc etc. De modale kant van de 80s triomfeert alsnog -- etwas verspätet. O o die plonkende baslijntjes. Nu Springsteen weer 'kan', en laten we het maar niet over Bob Dylan hebben, herontdekken blanke indiekids de tijdloze Triffids/Waterboys-natuurromantiek als mode. Dat wordt dan wel consumistisch ingekleurd met een handjevol blazers, met opzet slordig gespeeld natuurlijk, of zelfs vermengd met wat shoegaze (Arcade Fire). 

De 80s waren ook muzikaal het meest naïeve decennium van de 20e eeuw.
De 80s romantiek berustte wezenlijk op de ideologische geslotenheid van de koude oorlog. De geschiedenis was tot stilstand gekomen, dus kon het subject oprecht veinzen een clean slate te zijn. Het heeft natuurlijk wel iets ontroerends, die pure onschuld, ontdaan van alle context en historisch besef. Ik ben er zelf mee opgegroeid. "I hit a lonely stretch"!

----

Authentieke overlevers uit de jaren 80: De Kift bestaat nog altijd, Hoofdkaas is de nieuwe cd. Nog steeds dezelfde ouderwetse muziek, waarvan je weet dat je die eigenlijk live moet horen. Maar in vergelijking met de pseudo-romantiek van Okkervil River krijgt deze muziek opeens iets heel progressiefs.

Theatrale voordracht, zelf-vertaalde zelfkant-poëzie, fanfare-hoempapa: serieuze oubolligheid has its uses.

Nostalgie naar de crisisjaren (Marinus van der Lubbe etc.) die toch kritisch kan functioneren. Hoe? Niet door romantisch te verlangen naar authenticiteit, maar door authentiek te verlangen naar een communicatievorm die nog niet totaal door de cultuurindustrie is gecommodificeerd (zoals grofweg nog bestond in de periode 1860-1930). Ook wel het tijdperk van het industrieel proletariaat!

De zanger begint me voor het eerst zelfs licht te ontroeren -- overigens evenredig aan de mate waarin hij dat zware Noord-Hollandse tuindersdialect weet te onderdrukken. De proletariër mag in dialect spreken, jawel, maar het internationale: geen folklorisatie, bitte!

Manu's inner White Negro

Manu, De Vloek op de Overvloed.

Nederlandse rap met geëngageerde teksten. De blanke zanger articuleert op een overdreven manier die, met verlof, iets zwarts heeft. Een soort verpolderde raggamuffin stijl? -- ik ben geen kenner. 

Onnatuurlijke urgentie. White negro-syndroom?

Rap is niet mijn ding, natuurlijk. Ik heb pop-oren: ik wil dat naar je toe gezongen wordt, zodat er een dialoog kan ontstaan tussen zanger en luisteraar, een samenspel van identificatie en ontvangst. Rap blijft voor mij teveel een monologisch genre. Voordeel is wel dat rap dus beter dan pop politiek kan bedrijven. 

Op deze cd zet Manu aan het begin overtuigend een anti-kapitalistisch sentiment neer waar ik erg gevoelig voor ben. Tegen de ongelijke verdeling van rijkdom, tegen de wapenindustrie etc. Het raakt me, er ontstaat iets als emotioneel kippevel: Ja zo is het!

Maar dan. De bevestiging van mijn eigen wereldbeeld begint snel te vervelen. Waarom is het niet prettig om je eigen gelijk clichématig te horen uitdragen? Nog los van de populistische afdwalingen: ook Manu kan helaas niet zonder de woorden gaskamer en Palestina. Het blijft moralisme. Humorloos. De middelbare schoollessen over het kolonialisme schemeren nog door de boos angehauchte raps over het slavernij-verleden.

Bij het kunnen waarderen van (links) preken hangt veel af van de autoriteit van de stem. Je moet die stem van de rapper willen geloven, willen meegaan in de flow waarin woord en persoon zich even van alles loszingen. Bij Manu kan dat niet. Het blijft letterlijk, er zit geen ruimte in die articulatie. Niet stijf van de stress maar stroef van serieuziteit.

Te weinig wereldsheid. We blijven Nederlanders, he?

ad me ipsum

Mudhoney heeft een nieuwe plaat uit. Die klinkt niet echt vernieuwend, maar is misschien ook slechts bedoeld als levensteken bij de reissue van de vroege singles-collectie Super Fuzz Bigmuff. Het is jammer dat de blazers van de vorige twee platen zijn verdwenen. Het is nu wel erg bluesrock geworden. 

Maar de openingstrack weet me erg te raken. Dat komt door dit refrein, op vertrouwde wijze vilein eruitgegooid, met een onderkoelde zeurderigheid die de volwassenheid niet misstaat:

'the past made no sense

the future is tense

I'm now!'

Ah! Urgentie uit mislukking. Point taken.

'An open mind is an empty mind, so I keep mine closed.'

Het leven is geen geschenk. We moeten door.

Ik bespeur toch een zeker schuldgevoel bij de trieste afloop van mijn blog. Al die oude onafgemaakte berichten, als een molensteen om mijn nek....

Fidelity to the Event; goed Nederlands uitgedrukt: wat je begonnen bent moet je ook afmaken!

Met de actualiteit heeft het natuurlijk weinig meer te maken.

I'm now!