Daratt

Film kan, als een van de langzamere media, toch wel eens door de actualiteit worden ingehaald. Dat is het geval bij Daratt (regie: Mahamat Saleh-Haroun), een film uit Tsjaad die draait net nu dat land weer in het nieuws is. De film is gefilmd in de naief realistische stijl die voor films uit Afrika nog altijd zeer gebruikelijk is. Het meest interessante is vaak niet zozeer het verhaal alswel de antropologische blik op het dagelijks leven van een onbekend land. In Daratt zijn het vooral enkele straatbeelden van de hoofd(?)-stad, vol verkeer en mensen, die indruk maken. De film biedt de Westerse kijker ahw een ongemedieerd venster op een werkelijkheid die in de gewone nieuwsmedia níet of slechts als passief decor voor geweld aan bod kan komen.

Geweld is in de plot dan ook de leidende draad. Een jongeman komt naar de stad om de man te vermoorden die ooit zijn vader heeft vermoord. Vanuit transistor-radioo'tjes horen we tegelijk af en toe de uitspraken van een waarheids-commissie die een soort amnestie voor oorlogsmisdadigers afkondigt. Dat is gezien het wat onbevredigende einde waarschijnlijk ook de officiële ideologie van de film. De man blijkt een klein bakkerijtje te runnen, de jongen wordt zijn leerling. Zo ontwikkelt zich een wat voorspelbare oedipale situatie -- aantrekkelijke jonge echtgenote incluis. Eigenlijk verwacht je dat het morele perspectief wat meer zou worden uitgewerkt, nl dat de jongen door het moeizame leerproces van ambachtelijk brood bakken 'ervaart' hoe kwetsbaar en misschien juist daardoor waardevol het leven is. Maar zoals gezegd, psychologisch is het allemaal wat eendimensionaal. De eerst nog zeer 'sterke' vaderfiguur wordt halverwege de film bv opeens onverklaarbaar 'zwak', middels plotselinge rugklachten en sentimentaliteit.

Het grootste gedeelte van de film speelt zich af in de besloten ruimtes van de bakkerij. Die heeft een soort binnenhof die me wel enigszins deed denken aan eenzelfde soort ruimte in de film Bamako, waar ik eerder over schreef. Het interessante, in retrospect, van die film was dat de 'rauwe' werkelijkheid (in de fenomenologische zin van het tonen van een wereld) daar helemaal 'buiten' het kader bleef, terwijl er wel een soort 'publieke' werkelijkheid werd binnengehaald middels het gefingeerde tribunaal tegen de wereldbank. In Daratt treedt men wat makkelijker buiten het sociale kader van de besloten privé-ruimte, maar heeft men geen echte ideeën over de publieke (of politieke) dimensie.

Overigens, ook bij deze film verveel je je af en toe, wat samenhangt met het tempo, de psychologie, en vooral de stijl. De camera wordt puur instrumenteel gebruikt, dus om iets te laten zien dat er al is. Er wordt maw nog niet nagedacht over de verhoudingen tussen afgebeelde werkelijkheid en de mogelijke verbeelding ervan.